|
|
Rodowód Towarzystwa Wiedzy Powszechnej
Powstałe w maju 1950 roku Towarzystwo wiedzy Powszechnej ma ciekawy rodowód historyczny. Korzeniami sięga drugiej połowy XIX wieku, kiedy to powstały w Polsce pierwsze stowarzyszenia dorosłych o charakterze oświatowym.
W 1867 r. powstało we Lwowie Towarzystwo Oświaty Ludowej, tzn. oświaty krzewionej wśród robotników i chłopów. Radykałowie niepodległości zakładają w Warszawie w 1875 r. Tajne Towarzystwo Oświaty Narodowej. Od 1882 r. działało również Tajne Warszawskie Koło Kobiece Oświaty Ludowej, a od 1885 r. nielegalne Koło Kobiece Oświaty Ludowej. Dla uczczenia 100-lecia Konstytucji 3 maja liberałowie utworzyli w Galicji Towarzystwo Szkoły Ludowej, którego pierwszym prezesem był Adam Asnyk. W Poznaniu w 1872 r. założono Towarzystwo Oświaty Ludowej rozwiązane przez władze pruskie w 1878 r. Od 1880 r. działało na ziemiach zaboru pruskiego Towarzystwo Czytelni Ludowych przeciwdziałające germanizacji poprzez tworzenie sieci bibliotek polskich i organizowanie odczytów.
Pod koniec XIX wieku, w 1898 r. zawiązało się we Lwowie i Krakowie Towarzystwo Uniwersytetu Ludowego im. Adama Mickiewicza. Powstało ono z inicjatywy patriotycznie usposobionych studentów, którzy pragnęli w ten sposób uczcić 100-lecie urodzin wielkiego poety. Stowarzyszenie to było legalną organizacją oświaty upowszechniającą wiedzę wśród robotników i chłopów. Organizowało odczyty, kursy, kształciło oświatowców, prowadziło własne biblioteczki. Uniwersytetowi Ludowemu im. A. Mickiewicza zawdzięczamy pierwsze czasopismo andragogiczne pt. "Wiedza dla Wszystkich", które zaczęło wychodzić we Lwowie w 1899 r. Staraniem tego Towarzystwa ukazał się pierwszy obszerny podręcznik pedagogiki dorosłych pt. "Praca oświatowa, jej zadania, metody i organizacja".
Wymienione organizacje i stowarzyszenia oświatowe były ideowymi i programowymi protoplastami dzisiejszego Towarzystwa Wiedzy Powszechnej. Natomiast organizacje, do programów których nawiązuje wprost TWP, powstały w pierwszych latach naszego stulecia i są związane z następstwami społeczno-politycznymi Rewolucji 1905 r.
Rewolucja ta przyniosła wielkie ożywienie pracy oświatowej na ziemiach Królestwa Polskiego. Aspiracje oświatowe polskiego społeczeństwa wyrażały się w popularnym wówczas żądaniu "Prawa do Wiedzy".
|
|
|
